\
Cảm nhận và sáng tác

CẢM NHẬN QUÊ HƯƠNG - DÒNG TỘC

Thuở còn bé, lúc còn ở quê hương Thanh Ly, tôi nhớ rất rõ tôi được sống hằng ngày ở quê hương đến lúc xa quê năm tôi lên lớp 4. Những năm tháng sống ở đất Thanh Ly đầy ắp biết bao kỉ niệm mà đến bây giờ tôi nghĩ chắc rằng ai có hoàn cảnh như tôi cũng không bao giờ quên được.

Hồi đó tuổi thơ của chúng tôi không như bây giờ, nó khác nhiều thứ kể cả việc ăn mặc, đi học, trò chơi hay cuộc sống sinh hoạt trong gia đình. Thanh Ly nói riêng hay Quảng Nam Đà Nẵng nói chung về ngày xưa ấy mà!

Tôi quên sao được những trưa hè tụm nhau đùa giỡn chơi u mọi, chơi đánh dây thun, ông quan. Trước những bụi cây dúi mát mẻ quanh đường làng, hoặc rủ nhau đi quét lá Dương Liễu về đun bếp (chụm lửa). Cái dễ thương của con nít thời đó hồn nhiên và ngờ nghệch thấy lạ, mỗi đứa thi nhau lấy que củi vẽ ranh giới ngoài vườn dương liễu đầu làng (Nay là ngôi trường tiểu học Thanh Ly) để giành ranh giới cào rác dương liễu về đun (chụm). Mùa nào trò chơi đó, bọn trẻ chúng tôi chơi theo mùa. Mùa hè, chúng tôi chơi thả diều, bắn bi mù u, tắm sông, hái sim, hay bắn súng thụôt. Những trò chơi nhân gian hồi đó mà! Làm gì có điều kiện mà chơi như bây giờ. Nhưng đổi lại cái nhân văn dễ thương thơ ngây mà thời xưa tụi tôi có được, con nít bây giờ làm sao có. Không có bi chai phải bắn bi mù u, có những viên bi bọn tôi sơn bằng mực học trò rất đẹp. Còn nữa vườn dương liễu là nơi buổi chiều mùa thu chúng tôi un khói bắt bù rầy lớn đủ màu để kéo xe nhỏ. Con bù rầy có 2 lớp cánh to bằng nắm tay của bọn trẻ, kẹp cánh cứng bên ngoài vào xe nhỏ xíu, cánh trong vẫy đập sẽ kéo xe chạy trượt trên nền hoặc nối chúng lại với nhau bằng sợi chỉ nhỏ, chúng sẽ bay theo hình cối xay

Cái thú tắm sông Thanh Ly rồi hái sim ăn trên trảng Tràm hay núi Đượm thì đi cả bọn. Vui sao mà kể hết! Sim chín ăn vừa ngọt vừa bùi lại vừa thơm một mùi thơm rất đặc biệt. Mà nghĩ cũng lạ, cái tên Thanh ly nó thanh thoát thể hiện hết người của quê nghèo thanh tao mà thoải mái vô tư…

Tôi nhớ có lần trốn nhà đi tắm song cùng lũ bạn trong xóm, bị ba tôi bắt nằm sấp bên bờ song phết mấy chục roi. Mà trời ơi! Cái loại roi bằng cây Bạch Đằng tút sạch lá đánh đau phải biết.

Có những buổi trưa phụ mẹ giữ em nấu cơm làm việc nhà. Tôi nhớ rất rõ hồi đó ở Thanh Ly, nhà nào cũng có bờ rào trồng tre, tre từ đầu xóm đến cuối xóm. Bạn hàng xóm tôi là thằng Bình Sáu Mốt, con Yến Bốn Vàng. Trưa nào ba đứa tụi tôi cũng rủ nhau nấu cơm thi. Bếp ở 3 nhà khác nhau nên tụi tôi thường hô giờ ăn gian bịp bợm. Mùa chơi đá dế thì đứa nào cũng có dế. Trường tiểu học đầu làng gần nhà bà Ba Bỗng (bà nội tôi) là nơi tập trung của bọn trẻ chúng tôi cả trưa lẫn tối, từ trò chơi này đến trò chơi khác, từ mùa này sang mùa khác, mỗi mùa là một thú vui riêng cho bọn trẻ em ngày ấy. Mái trường tiểu học ngày xưa dĩ nhiên là không lớn như bây giờ nhưng có những thứ thiên nhiên tự nhiên mà trường bây giờ không có. Sân trường ngày ấy có một cây Sưa lớn như cây cổ thụ và 1 cây Vông to, cả một vườn Dương Liểu, Bạch Đàng mát rượi suốt ngày. Bọn trẻ tụi tôi ngày ấy khổ lắm, mỗi lần đi học khát nước là vô nhà bà Ba Bỗng (Nội tôi) xin nước uống, nốc đầy bụng vậy mà nước Thanh Ly hiền thật. Kham khổ, thế mà đứa nào đứa nấy cũng lớn khôn như thường.

Nói đến vấn đề tộc họ cả 2 bên nội ngoại thì hầu như Thanh Ly – Bình Nguyên là bà con của nhau hết. Người quê mà, thanh niên lớn lên nếu ở quê hương lấy vợ lấy chồng dễ bị bà con, không bà con gần cũng bà con xa. Bởi vậy việc tộc họ ở quê tôi quan trọng lắm. Các nhà thờ gia phả được ghi chép rất kĩ lưỡng. Con cháu mới sinh ra và thế hệ trẻ phải về nhà thờ tộc các ngày giỗ.

Riêng tộc Nguyễn Thanh Ly quê tôi cũng có từ rất lâu đời. Có nhiều thế hệ già trẻ làm nên kì tích….

Nhà thờ tộc Nguyễn Thanh Ly tôi nằm ở một vị trí rất đẹp ngay ngã tư kênh và đường thôn. Một vị trí vừa có phong thủy vừa có âm linh vì được quay về hướng Tây. Nhà thờ hồi xưa lụp xụp nhỏ xíu mà ông Nội tôi cùng vài ông lão trong tộc hiến công xây từ từ để thành chỗ thờ phụng tổ tiên. Duyên lành đến hồi năm 2003 do ông Nguyễn Ban (bí danh Bốn Ban, nguyên là chủ tịch tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng cũ) và ông Nguyễn Khải (Vinh Cha) cùng dòng tộc kể góp công người góp sức, kẻ góp tinh thần người góp tiền bạc, dựng lại ngôi nhà thờ mới nghiêm trang bề thế hơn.

Mà thật! Thấy không tin cũng phải tin đôi phần là từ đó con cháu thịnh đạt hơn.

Thiết nghĩ cái gì cũng có lý của nó, việc tâm linh trời đất ông bà và người sống thường có sợi dây liên hệ khắn khít chặt chẽ với nhau. Một thôn xóm, khu vực có lập miếu đền thờ phụng chu đáo thì đa số phần lớn bà con ở nơi đó được bình an thịnh vượng.

Được đi đây đi đó làm ăn, tha phương cầu thực, được tiếp xúc với nhiều nơi, nhiều lớp người và nhiều văn hóa vùng miền khác nhau, tôi đã thấy và học hỏi họ nhiều kinh nghiệm quý báu để đem lại cho bản thân quê hương và dòng tộc. Tôi chỉ mơ ước là trong tương lai phát triển được kinh tế và ổn định được tinh thần tốt hơn. Để thực hiện một phần ước mơ đang ấp ủ cho quê hương gia tộc mình.

Hệ thống lại cảm nghĩ của mình về quê hương con người và dòng tộc, tôi càng thấy một phần tự hào về quê mình với con người gần gũi dễ mến dễ thương, thanh tao thanh nhã vô tư như dòng sông Thanh Ly vẫn âm thầm nhẹ nhàng, hiền hòa, chảy cùng năm tháng, không thay đổi dòng với ông bà tổ tiên và cả nhũng người đang sống trên mảnh đất này.

Dù đi xa, dù ở dâu, tôi vẫn nhớ quê hương. Ba phần lo toan cuộc đời thì hai phần tôi dành nghĩ cho bản thân gia đình, phần còn lại tôi sẽ dành cho quê hương và dòng tộc của mình.

                                                                            

                                                                                              Cháu tộc Nguyễn

                                                                                                 NGUYỄN LINH

................................................................................................................................................................................................

THƠ:

     Bài 1: LỬA Ở QUÊ HƯƠNG

 

Lửa ở quê hương khác lửa đời

Cháy không ào ạt thế mà khơi

Khơi dậy lòng người tình sum họp

Cháy sáng tâm hồn chút thảnh thơi…

Lửa quê cháy rộn tình xa xứ

Đây đó nay mai “ biết mô chừ”?

Thiện duyên mấy chuyến ta về lại

Đốt lửa một phen biết thực hư

Lửa đỏ rượu nồng ta cứ uống

Ly cha ly chú chén anh em

Mấy khi được gặp hàn huyên sự

Lửa quê sáng tỏ chiếu vô thềm

Rượu vào lời ra ta cứ nói

Cho thỏa trong lòng ánh lửa soi

Tình quê thích chí ta cùng hát

Thanh Ly đạm bạc chẳng đua đòi

Ngày mai vác cuốc ra ngoài ruộng

Ánh lửa vẫn còn ấp ở tim

Tối qua thù tạc bên mâm rượu

Lửa đỏ quê hương lửa vẫn tìm!...

                                                                                               Cháu tộc Nguyễn

                                                                                                   NGUYỄN LINH

Bài 2: THANH LY

 

Đường về thôn xóm Thanh Ly

Ngang ruộng Ao Họp cũng “ vì chữ yêu”

Phú Ninh kênh nước chảy nhiều

Lúa xanh mấy vụ mỹ miều làng quê

Gò Thăng nhìn xuống thấy mê

Liễu Trì cuối đất rủ về cùng em

Cầu Lùm nắng xuống êm đềm

Vòng qua Núi Đượm bên thềm hoàng hôn

Nhưng nắng Núi Cấm vẫn còn

Trảng Tràm tông tổ linh hồn xa xa

Bình Nguyên trời đất mặn mà

Lòng người đi cũng đậm đà nhớ trông

Nhớ ngày xuân chín má hồng

Tình đời cũng nặng theo dòng quê hương

Chia tay chín nhớ  mười thương

Thanh Ly xa cách vấn vương suốt đời

Đi rồi gắng nhớ người ơi

Sông quê vẫn chảy lả lơi mát dòng

Sông càng cạn nước càng trong

Như tình đang chảy trong lòng tộc Nhơn

Dù nơi nào có đẹp hơn

Làm sao đẹp sánh tộc Nhơn sông mình

Chôn nhau cắt rốn gửi tình

Thanh Ly chỉ một…Nhục Vinh qua rồi

Đi đâu rồi cũng vậy thôi

Về đây mới thấy vẫn hoài dễ thương

                                                             Cháu tộc Nguyễn

                                                                NGUYỄN LINH

NHẤP RƯỢU

HƯỚNG về nguồn cội tâm linh

VINH quang rồi cũng thắm tình quê hương

BA ly nữa cũng thấy thường

ĐỐI bao câu hát du dương nhớ đời

XUÂN về Đông vẫn lã lơi

LINH thiêng trời đất mấy đời có nhau

MƯA

Thả xuống phố

                   giọt ngắn giọt dài

Chảy xuống vai

 ướt dầm thân áo

Nước thành dòng kiêu ngạo

Chảy về đâu?

Dòng kênh sâu

Bờ sông lạnh

Mưa chẳng tạnh!

Kẻ trú dưới đường

Kẻ ướt mà thương

Người đến thập phương

Người đi mỗi ngã

Cơn mưa chiều thấy lạ

Rào rạt phố dưới

ào ạt phố trên

Đường sá trắng

thênh thênh rộng mở

Mưa mắc cỡ

nhẹ nhàng rắc từng hạt lưa thưa

Gió thoảng đưa bụi trắng mù xa

Dẫn mưa qua khúc đường lặng lẽ

Mát dần đất mẹ! MƯA!

                                                               

                                                                      Nguyễn Linh

SAY MEN

Một phút hứng một phút say men

Một giờ vui trời đất đỏ đen

Người ta say rượu trong khung nhạc

Còn lòng ta say nỗi bon chen

 

Một chung cho thỏa mình bằng hữu

Một chén trao lòng gửi anh em

Thêm ly chí cốt bằng huynh đệ

Còn cốc xoay vòng đây cốc thêm

 

Trà Tam rượu tứ thời “Diễn Nghĩa”

Lăn lộn kỳ hồ thấm phong sương

Kẻ lên người kẻ xuống đời ai hiểu?

Người vào người ra kiếp vô thường

 

Thôi thì mặc kệ say một trận

Bỏ đi dẹp hết cái “tham sân”

Say tình tí nhớ thôi đừng nhớ

Ngồi đây rượu quý với tình thâm

 

Bốn đời tám kiếp chưa gặp được

Hứng đi củ hứng chút men nồng

Rồi mai tiếu ngạo trời non nước

Người ở đằng Tây kẻ ở Đông

 

Chỉ mong duyên phước đời che chở

Bằng hửu tửu phùng tựa ý thơ

Hợp tình hợp nghĩa đời thâm thúy

Gần xa cũng vậy ý mong chờ

                                                                                     Nguyễn Linh

SƯỚNG LẮM CHA ƠI

Cha lên miền núi xuống phố phường

Cha vào thành thị cảnh thảm thương

Cha ra ngoài Bắc tìm phương kế

Vào ra lên xuống … lại quê hương

 

Bước đi ngày ấy con còn dại

Lũ em thống khổ ….thứ ngu khờ

Đứa còn lững thửng…thằng e é

Chu cha! Khỉ thật kiếp con thơ

 

Cha gánh hom tranh người xiêu vẹo

Chú chở nệp giường tre xuống ga

Ba đồ khố rách …gia tài lớn

Vô thần …xa quê cảnh không nhà

 

Tháng Năm trời đất cứ bôn ba

Lênh diều xuống gió quấn bên cha

Phong trần cuối đất đời đen đỏ

Tóc sương răng lệch …lại quê nhà

 

Cha ơi! Thôi kệ đời kiếp số

Quê hương tông tổ cội cha về

Lòng con mãn nguyện còn cha vậy…

Sướng lắm cha ơi! Sống với quê

                                               Nguyễn Linh

 

MẸ

MẸ:            “Ông Ba! Ông bước vô nhà”!

Trông cho tui cái con gà, luống rau

Nhìn ông tui thấy tui rầu

Sáng rượu, chiều rượu bạc đầu còn ngu

XÓM:         Xóm làng cứ nói “Bà Lưu”

Bà làm “chi rứa: âm mưu hiếp chồng!

Thôi giờ ổng có ở không

Ổng hiền là được …cũng chồng bà thôi

Mẹ ổng cũng giao bà coi

Đâu ai giành hết bà đòi gì hơn

Bà già đâu có cô đơn…

Cháu , con, chồng, mẹ thiệt hơn xóm rồi

MẸ:            Ý cha “ mô phật” thôi thôi!

Phận tui tui gánh tui đòi gì đâu

Ước chi mai mốt tui giàu

Sửa nhà, làm cửa…hết rầu con Ly

Chẳng cần ông nữa làm chi

Ổng đi phần ổng tui đi phần mình

Tui đi tìm đức làm tin

Xuống chùa niệm phật tụng kinh di đà

Ba Bỗng mà đẻ Ba Già

Ôi thôi! Kinh lắm! đậm đà … vì con

Hồi xưa lúc tuổi còn son

Ổng yêu tui lắm… chứ còn giờ thôi

Ổng dơ ổng nhớp quá ôi

Cái chưng cái cẳng tháng rồi chưa lau

Uống rượu, hút thuốc, bạc đầu…

Đụng đâu khạc đó ai lau ai chùi?

Không con Ly thì cũng  tui

Ổng đâu có biết…như đui như mù

Công việc sáng tối lu bu

Cực chi mà cực! Tối mù chưa ăn

Số phận tui quá khó khăn

Cốt chi cốt mạt! Không bằng người ta.

CON:          Mẹ ơi! Thôi cứ kệ mà

Đời người tốt xấu số là vậy thôi

Mai này con có lên ngôi

Con lo cho mẹ gấp đôi bây giờ

 

Chỉ mong mẹ sống thơ thơ

Tuổi già mẹ hưởng mẹ nhờ các con

Dù cho chín núi mười non

Biển sông hết nước …vẫn còn mẹ thôi!

                                                        Nháp

                                                    Nguyễn Linh